Zdjęcie

Pogrzeb mjr. Bernarda Montalégre, dowódcy 27. batalionu szaserów alpejskich, zastrzelonego przez bojówkarza niemieckiego. Gliwice, 8 VII 1921 / Muzeum Śląskie

Wystawa: W obcym kraju...

Muzeum Śląskie od 9 czerwca zaprasza na niezwykłą wystawę „W obcym kraju. Alianci podczas plebiscytu na Górnym Śląsku", na której oprócz nigdy nie publikowanych wcześniej fotografii, map oraz dokumentów zobaczyć będzie można przedmioty związane z życiem codziennym żołnierzy.

Jak wiele pozostało ze związków Włochów, Francuzów oraz Brytyjczyków z Górnym Śląskiem, można dowiedzieć się do 28 sierpnia br.

Podczas wystawy będzie można zobaczyć ślady pobytu żołnierzy - mapy, plany, pocztówki wysłane ze Śląska do rodzin znajdujących się wiele tysięcy kilometrów stąd. Ekspozycja porusza zagadnienia związane z obecnością na górnośląskim obszarze plebiscytowym wojsk francuskich, brytyjskich i włoskich. Wojska sprzymierzone pojawiły się tu celem zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom w trakcie przygotowań do plebiscytu. Na czele oddziałów alianckich stało utworzone w styczniu 1920 r. Naczelne Dowództwo Wojsk Sprzymierzonych na Górnym Śląsku, którego siedziba znajdowała się w Opolu, a jego głównodowodzącym był francuski generał Jules Gratier. W skład jednostek sojuszniczych wchodziły m.in. francuskie jednostki strzelców alpejskich, a główne ich dowództwo znajdowało się w Gliwicach.

Ponadto w regionie znalazły się także oddziały włoskie (włoski 135 pułk piechoty w południowej części Górnego Śląska) oraz jednostki brytyjskie, które pojawiły się na obszarze plebiscytowym dopiero w marcu 1921 r. Łączna liczba żołnierzy wojsk alianckich stacjonujących w tym czasie na terenie Górnego Śląska wynosiła średnio od 13 tys. do 22 tys. osób. Jak wyglądało życie codzienne żołnierzy, możemy zobaczyć na zdjęciach z lat 1920-1922. Odwiedzający Muzeum Śląskie będą mogli także zrobić sobie zdjęcie momentalne w przygotowanym specjalnie na ekspozycję dowodzie tożsamości, które wydawała Komisja Międzysojusznicza.

Materialnym świadectwem pobytu oddziałów sojuszniczych są również przedmioty związane z codziennym życiem, jak choćby oryginalny kocioł francuskiej kuchni polowej wykonany z emaliowanej na niebiesko blachy. Otrzymał go od koszarujących w szkole w Gaszowicach koło Rybnika żołnierzy francuskich Leopold Langer - organizator i uczestnik III powstania śląskiego w powiecie rybnickim. Kocioł wykorzystywany był przez 10 Kompanię 3 Batalionu 5 Pułku Powstańczego pod dowództwem Franciszka Marszolika z Radlina, m.in. w trakcie walk pod Górą Św. Anny. Po zakończeniu powstania kocioł pozostał w rękach Langera. Tuż przed wybuchem II wojny światowej ukryto w nim literaturę z biblioteki Towarzystwa „Eleusis" oraz dokumenty dotyczące polskich działaczy i organizacji, po czym zakopano pod fundamentem domu Langera. Po wkroczeniu Niemców we wrześniu 1939 r. podczas rewizji kocioł odkryto, pewną ilość jego zawartości skonfiskowano, resztę zniszczono. Kocioł Niemcy zostawili. Leonard Langer, syn Leopolda, przekazał go do zbiorów Działu Historii Muzeum Miejskiego w Zabrzu w 1982 r.

Na pamiątkę pobytu wojsk alianckich ustanowione zostały dwa medale: francuski i bardzo rzadki medal włoski (obecnie jeden egzemplarz znajduje się w zbiorach Muzeum Miejskiego w Zabrzu). Oba medale będzie można zobaczyć na wystawie. Szczególnie popularny był medal francuski, ustanowiony 22 września 1921 r. przez Międzysojuszniczą Komisję Rządzącą i Plebiscytową. Otrzymywali go żołnierze, którzy przebywali na obszarze plebiscytowym Śląska Górnego i Cieszyńskiego przez okres co najmniej trzech miesięcy. Przyznawano go żołnierzom brytyjskim, francuskim i włoskim. Jednak zdecydowana większość odznaczonych to Francuzi. W następstwie pobytu wojsk alianckich oraz ustanowienia odznaczenia powstało nawet w grudniu 1923 r. we Francji stowarzyszenie Amicale des Medailles de Haute-Silésie, skupiające kawalerów odznaczenia. Reaktywowane po II wojnie światowej, działało pod nazwą Association Nationale des Anciens de Haute-Silésie 1920-1922.

Kurator wystawy: Sebastian Rosenbaum

Spotkania towarzyszące wystawie: Kino letnie w Muzeum Śląskim

19.08.2011 / godz. 21.00 - Sumrun / Niemcy 1920, reż. Ernest Lubitsch, wyst. Pola Negri, Paul Wegner, Ernst Lubitsch

20.08.2011 / godz. 21.00 - Anna Boleyn / Niemcy 1920, reż. Ernst Lubitsch, wyst. Emil Jannigns, Henny Porten

21.08.2011 / godz. 21.00 - Die Bergkatze (Górska kotka) / Niemcy 1921, reż. Ernst Lubitsch, wyst. Pola Negri, Victor Janson, Paul Heidemann

Filmy prezentowane w kinie letnim udostępnione zostały przez Instytut Goethego.

2011-06-06
Lokalizacja na mapie
© Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Wszelkie prawa zastrzeżone. / DESIGN Dawid Korzekwa